Özet
B. Receb Peker'in önemli bir söylevi.
Diğer Gazeteler
Tam metin içeriği
> Başı 1 inel yüzde —
, bizden başkalarına ben
Yolundaki herhangi bir
Ve yazı karşısında biz de
y aydınlık yolda ce.
rmek için hazır buluna.
imalar
daşlarım,
* programın göze çar:
N ba © kendini duyuran baş
farikası yeni Tüakiye'de
baştanberi devletle bir
Taber çalışan oCumuriyet
ği varlığı devlet
© ile birbirlerine daha
p 9 surette yakışıyor. Esa.
İ Partinin ana vasıfları
Cumüriyetçilik, uluscnluk,
çılık, devrimcilik ve lâik.
eni program onaylandık-
donra i Türkiye devle-
| ve yen y
de vasıları halini alıyor.
di üzerinde derin ko
mevzu olacak kadar
miyetli (o görülmesi tabii
» bu noktayı bu kürsü ko:
Mun müsald bulunacağı
j İçinde (aydınlatmak
nie. olduğu kadar
fikirlerimizi o söylemeği
| ida, bulmaktayım.
gel adaşlar,
e 1 Ni eyi Bugün:
d| a Türkiye, bir cumuriyetir,
| e üzerinde parti ve dev.
vey Yakınlağması bakımından
| düz, Yenilik O mevzubahis de.
ön Türk teşkilâtı esasiye
Na unda, Türkiye devleti bir
ih üriyettir, Denmektedir. Ve
- b anunun bu hükmünden
ok malüm olan
i., © prosedürlerle değişe.
men bu vasıf kanunda
dağ bir nokta olarak ya-
| alir akat kültürde, siyasada,
de bütün anlayış ve
ağ yeni Türkiye
min filli bir hal olarak
ağu diğer beş vasıf
Ya kadar devletin mevcu-
vu sağ ali ifade edil.
parti vasfı
kalsın. Devlet kanunun.
k Mile vasıfları İçinde yer
; » Bu ne dogru ne haki.
Ye ne de devletin varlığinı
esile ana fikirleri ve
warına uyar bir fikir de.
hi 8 Cumuriyetçi olacak
lw milliyetçi | olmıyabilir.
ye Ariulusal ceryanlara Tür-
ban kafası ve kapısı açık
eni Bu fikrin doğru.
9 kim kabul eder. Camu-
j , olmıyan bir Türkiyenin
Dal tasavvur edilemez
ba İse Cumuriyetçi de olsa
“İÇİ olmıyan bir Türki.
fan ve şerefle ve ayni
Ada zorluklurla dolu istik-
iy oluna gidişi de o kadar
| Mü topal Okalmıya mah-
| Mİ iyete fakat milliyet-
Ay ndaki bir Türkiye
e” milliyetçi olmıyan bir
* “ de
etçi Törkiye zibniye-
onun gibi görmek en
ir düşünüş olur.
Un âşayışımızın emniyeti
Wculuk vasfımız o kadar
Ve o kadar üstündür.
<> bakımından Türkiye
in öyle bir vaziyet.
iğ yimalden, cenubtan, do-
» * batıdan her taraftan
rüzgârlar bizim üze-
' geçer. Yurdumuzun
coğrafi bakımdan bu her cere:
yana maruz kalmış hali fikir,
politika O propagandaları bakı-
mından da aynidir. Anarşist,
markizlet, faşist, Hitlerellik ve
beynelmileleilik propagandaları
ve buna benzer birçok propa:
gandalar hep üstümüzden geçer.
Bütün bunlar karşısında Tür.
kiye ancak sık: bir ulusculuk
Imanına sarılmiş olmakladır ki
biri ötekini besliyen zehirli ce-
reyanlara karşı kendini koru.
yabilsin. Bu cereyanlar karşı:
sında Türkiye halkını korumuk
için şimdiye kadar partinin ana
vasıflarından biri olarak sayılan
ulusculuk kilidi ile Türkiyenin
kapısını sımsıkı kapamak için
bu vasfı da devlete mal ola-
caktır, (Bravo sesleri)
Biz halkçıyız. Bizim halkçı.
lığımız bizim anladığımız ma:
nadadır. Başka birçok yerlerde
de popüler, popülist gibi adlar
taşıyan halkçılık davasında bir
çok partiler vardır. Fakat bi.
zim önemli bir vasfımız olan
halkçılık onlarınki gibi bir ki
Useden ibaret değildir. Biz her
yurddaşın elini yurddaş olarak
sıkarken, beraber çalışırken on.
da saygı İle tunımaya değer va-
mflar görür ve her vatandaşı
müsavi haklı, müsavi şerefli in
gan olarak tanır ve imtiyaz da-
vasında bulunmıyan yurddaşlar
kütlesini halktan ve halkçı ola-
rak tanırız. (Alkışlar)
Biliyorannuz, eski programı-
mızda halkçılık vasfı gayet
ehemmiyet verdiğimiz bir nok.
tadır. Bugünkü programımızda
da yer alan bu nokin devletin
vasıflurı arasında yer alacaktır.
Türkiyede sımf yoktur, cins
yoktur, imtiyaz yoktur, mınta-
ka menfeati, derebeylik, ağalık,
aile, cemaat, İmtiyazı fikirleri
yoktur. Türkiye'de, değer, an-
cak bilgi üstünlüğü, kepaslte
ve çalışma ile yükselebilir.
Bir taraftan İşçilerin çoklu.
ğu ve parti kuvvetine dayanan
kuvvetle (oulusal (o çalışmanın
ahengini bozacak zorlu hare-
ketlerine ve öte taraftan ser-
maye sahiblerinin, büyük İş
sahiblerinin para ve varlık gü-
cüne dayanarak işçilerinin hak-
larını çiğnemesine yol bırak-
mıyoruz. Binaenaleyh sınıf kav.
gası, tahakküm İmtiyaz zihni-
yetlerini kökünden silen bir
zihniyet memleketin zihniyetini
tamamlıyacaktır. Ancak bizim
istediğimiz ve anladığımız ma:
nada halkçı olmaktadır ki mil.
İlyetçiliğin en temiz ve saf bir
değere çıkarır, Sade miliiyet-
çilik Türk vatanının sınırı
içinde dil birliği, kültür birliği
ve mazı hatırslarına ve gelecek
zamanın emellerine bağlılıkla
birleşme yapar.
Fakıt bu anlayışta birleş
memiş olsa daha İçinde sınıf
imtiyaz çarpışmaları kopmıyan
yani halkçı bir duyguile bir-
leşmemiş olan bir ulus yığını
bak ve şerefte müsavi tekler
den kurulmuş bir ulusal birlik
kitlesi vücuda getiremez. Ulus
yığını bu gaf duygularla halkçı
olmalıdır ki, halk ©oyığınları
ulasculağun Oyaptığı (Obüyük
kuvvetle birbirini seven, bir.
birine bağlanan bir varlık teş
kil edebilsin.. (Bravo sesleri)
Ondan sonra arkadaşlar, biz
devletçiyiz. Fiili olarak hükü.
metçe de partice de devletçiyiz.
Buna karşı olanlar liberallik
te serbest olsun diyorlar,
Arkadaşlar! Bunun ne demek
olduğunu, davanın ehemmiydt
ve değerini hepiniz anlarsınız.
liberal sistem demek bugün
bu ulusun varlığında gözleri
mizi kamaştıran en (büyük
muvaf fakıyet yollarını kapamak
demektir. Biz devletçi olma.
saydık paramızın bugünkü kıy.
metil temin edilebilir miydi?
Dış ticaret ve ödeme dekli-
ğimiz sanaylin koruma altında
doğması ve yaşaması mümkün
olurmu idi?
Biz devletçi olmyasadık mem-
leket evlâtlarının akıtılmış olan
yüce kanları pabasına elde edi
len Türk vatanında memleket
malı yerine ecnebi malının ter.
bestçe satışına yurd kapıları
açık kalır, ecnebi malları Törk
pazarlarını istilâ ederdi. Bir
devletin tam manasile mustakil
sayılması İçin sınırlarının düş-
man sllâhından ve ordusundan
mahfuz olması kâfi değildir.
Ayni zamanda milli pazarları”
ecnebi manifaktürün Jetilâsın:
dan da mahfuz kılmak lâzım.
dır. Bugün rahat yaşıyoruz.
Yurd kurulmuştur, derken iç
pazarı ecnebi ürününün İstilâsı
altında o mahyolmıya mahküm
bulundukça yarınımz için en
derin yoksulluk ve felâketlerin
varlığımızı saraacağıma şüphe
etmemelidir, Şu halde devletçi
lik bir perti ve fırka olarak
kalmamalı, devletin vasıfları
arasında yerini almalıdır. Bunu
bir söz değil, İçinde bulundu.
ğumuz devrin bir hayat mes'e:
lesi olarak kaydetmeliyiz.
Lâiklik ve devrimcilik hak
kında söz söylememi artık bu-
larüm, Çünkü bu iki mefhum
olmayınca yeni devlet varlığı
nın dayandığı iki dayanak di-
reğl kökünden yıkılmış olur.
Herşeyimiz tamdır. Düzenimiz
yolundadır, der de devletin
tekâmül usulü ile İleri gitme-
sini muvafık bulacak olursak
ileri gitmek için bütün müş
külleri yenmek hususunda da
bu suretle hareket (edersek
yalmz İleriyi değil, şimdiye
kadet elde ettiğimiz bütün in:
kılâb neticelerini de tehlikeye
düşürmüş oluruz. Bu anlayış
devrim fikrinin snası olan kut-
sal heyecanı söndürür. O, bu
asırların ( biriktirdiği o kokmuş
fikirlerden mülhem karanlık
yollara dönmekten ve dünyanın
bu görğü, ilerleyiş hızına ayak
uydurmayı bırakurak dirilik ve
adamlık savaşında oyüzgeri et-
mekten beşka birşey değildir.
Şu halde partimiz yıllardanberi
kendisine çizdiği ana vasfı dev.
lete maletmekten ulusal (yaşa:
mak kudretini koruma yolunu
da en iyi ve en İleri bir kuv.
vet adımı daha atmış olacaktır.
Arkadaşlar.
Bu yoldaki fikir akışın
tamamlamak için yardımcı ola-
cak bazı şeyler daha söylemek
isterim.
Biliyorsunuz ki insanlık il.
kin feodal idare devri geçirdi.
Yer yer şahsi arzuları tek ada:
mın tabakkümlerini, tek aile
nin ksprislerini temin edici
yollardan odevlet (sistemleri
uzun asırlar dünyada hüküm
sördü. İnsanlık bu esirlik dev-
rinden çıkmak için ibtlâller
yapı, yer yer ihtilâl ateşleri
yandı. Bütun bunların netice-
sinde insanlığa bir hür yaşama
devri geldi. Ve feodal devlet
tpi yıkıldı. Onun yerine Jlbe-
ral devlet kuruldu. Liberal
devlet acıklı esirlik devlrlerin-
den çıkmış İnsanlığı bu hür
yaşayış sarhoşluğunun tesiri al.
tında bulundurduğu zamanlar
liberalizm aldı, yürüdü.
Onun ana çizgileri olan hak-
larda hürriyetin ve çalışmada,
kazanmada hürriyetin tatbik
edilişleri zamanla derin suljleti
mallere uğradı. Haklarda hür-
riyetin sujletimali insanları yı-
kıp çürüten bir anarşi devrine
götürdü. Herkes kendini hür
sayıyor, kendi varlığının bür-
riyetini smırsız bir genişlikte
kullanırken kendi öz varlığının
yanında bütün tek varlıkların
yekünunu da korumak, ödevin-
de bulunan devlet kudretinin
masumiyeti biç gözönüne alın-
mıyordu. Herkes, herşeyde hür
tek tek olacaktır. Hepsi bir ta-
rafa çeken, hepsi birbirini şıp-
ratan ve devleti düşüren fikir-
ler sözler yazılıb gitti. Beşeri.
yet medeni kabiliyetlerin bol
meyvalarını almaya imkân bu.
lucu beraberlik yerine anarşinin
tesiri altında uzun müddet bo-
caladı, durdu.
Ekonomi alanında liberaliz-
min tatbikleri de daba sz feci
olmadı. Büyük sermayeli insan-
lar kullandıkları işçiler ve fab
rika ürünlerini vücuda getirmek
içim muhtaç oldukları ilk mad:
deyi yetiştiren ve nihayet bü
yük istibeali temin ettikten
sonra kos koca müstahsil küt-
lesini baştan başa İstismar et.
tiler,
Bunun neticesinde bütün hak.
ları çiğnenenler o Nberalizmin
yaptığı çalışmalardan doğan bu
büyük nefret duyguları içinde
karşı karşıya cepheler kurdu.
lar, boğuştular, insan yığınları
ardı arası gelmiyen bir kavga
içinde yaşadılar. Liberal devlet
sinesinde her türlö zarsr ve
karışıklık ve kavga unsurları ya-
şamıya müsajd bir zemin buldu.
Arkadaşlar;
Üzerinde daha çok durmaya
değer bulmadığım bu mevzuu
bitirmek için liberal devlet ti
pinin de bütün bu sebeblerle
artık can çekiştirmekte oldu.
ğunu söylemeliyim. Feodai dev.
let battı, onun yerine gelen li-
beral devlet de kendi içinden
Lefessüh meticesinde dünyanın
her yerinde çöküyor, yerine
çeşid çeşid devlet tipleri kuru.
layor.
Arkadaşlar;
Feodal devletten sonra gelen
liberal devletin yıkılışı ulusal
devletin doğuşu devrini getir.
salştir. Ulusal devlet keyfi bir
idare değildir. Her kafadan bir
8e8 çıksran dağıtıcı bir idare
demek de değildir. Bizim an:
ladığımız ulusal devlet nizamlı
bir idarede herkesin Özel te-
sebbüsü demektir. Bir takım
insanlar, liberal devlet çöküyor,
onun yerine sınıf devleti geli
yor diyorlar. Biz hayır diyoruz.
Liberal devlet yerine kuru.
lacak olan sınıf devletinin er
geç mutlaka doğru yolu bule-
cağına ve muvaf fakıyeti ancak
ulusal devlet yoluna girmekle
bulacaklarına kani bulunuyoruz.
Arkadaşlar, Türkiye'de ulu.
sal endüstri ilerilemektedir.
Devlet kendi yapıcılık kuvve.
tini her alanda göz kamaştıra-
cak bir muvaffakıyetle tebarüz
ettirmekte iken bu teşebbüs.
lere açık bulunan slanda da
birçok işler her gün İleri git-
. Receb Peker'in önemli Bir Söylevi.
mektedir. Bütün bunların ne
ticesinde memlekette geniş bir
İşçi sınıfı türemektedir, Endüstri
açılmamız neticesinde mevcud
işçilerimizin sayısı artacaktır.
Gerektir ki bu işleri gidişin
tabii Öneticesi olarak artacak
olan İşçi sınıfları klâsik sınıf
mücadelesi liberal devletin her
fena ceryana açık ruhunda do.
ğub onun içinde beslenmiş olan
ve ona karşı cephe alıb çalış
mış balunan ve gaye olarak
onun yerine bir sınıf tahak-
kümü devletli kurmayı güden
noktal nazarı takibeden cere-
yanlar ulusal Türk devletinin
değerli evlâtlarından ve yurd.
daşlarından ibaret olan bu yeni
genç Türk işçi sınıfı zehirle.
mesine ve bu genç tabaks yurd
içla olduğu kadar kendileri
için de felâket getiren yalnız
duygularla zehirlenmesin. Onun
için yeni doğan bu İşçi sınıfı.
nın opatronlarla (Omünasebatı
noktasını bütün parti progra-
mının baştan aşağıya yazılı-
şında ve anlaşılışında ruh olan
ahenk, anlaşmayı uyuşma ha.
line İrca ediyor. Aralarında
uyuşma yolu yetmezse deyletİn
koyacağı hakem yolu çatışma.
ları önliyecektir.
Programda Türkiye'de grev
ve lükast sınıf çarpışması ya
sak edilecektir. (Bravo sesleri)
Fakat bu yasak oluşun ya:
nında herhangi bir sermayedar
fikrinin kendisi kadar bu
memleketin halkçılık zihniye
tinden dolayı bir evlâdı olan
işçiyi haksız yolda tazyik ede-
memesini temin etmekte lâ
zımdır. Onun yanında bir İşçi
kütlesinin topluluğuna, tesanüd
kabiliyetine güvenerek devlet
varlığında esas olan sinai mev
cudiyetin tahrib etmesine de
müssid bulunmak gerektir. Bu-
nun İçin grev lükavt'ı yasak
eden yeni programımız onun
yanında işçi İle iş verenin mü-
nasebetlerinde anlaşmalarını
esas olarak koyuyor. Şa halde
acaba korporstif bir devlet
düşüncesi mi bâkimdir? Fikri
hatıra gelebilir. Bunu da kar.
şılamak İçin programımızda bir
önemli madde vardır. Onu he-
urlatayım. “ Türkiye'de istis.
marcı yolda çalışacak tröstler
ve karteller de yasak olacak:
tır.,, Bilirainiz, nasl markizlet,
sosyalist fikiri bir ulusu içinde
sınıf duygusu İle besliyecek
parça parça çatışma saflarına
ayırır. Bir sınıfı öteki sınıf
aleybine uğraşa sürükler, tel
kinler yaparsa müstahsillerin
aralarında birleşmeleri ve elele
vermeleri ve bu suretle müs
tehlikler aleyhine ilk bakışta
bariz görünmiyen fakat haki-
katta zararı olan bir başka çe-
şid smıf mücadelesine yol açar.
Balbuki biz Türk varlığında
bu müstabeliler, müsteblikler
çalışmasına da yer vermiyece:
giz. Her gün kendisine maliyet
İlatinden kat kat fazla bir
flat empoze edilmek vazliye-
ünde bulunan ve istismar eden-
lere karşı yüreği nefretle dolu
bir müstehlik kütlesi meydana
çıkmasının da önüne geçmeyi
esaslı bir prensib tutmuş olu-
yoruz. (Alkışlar)
Arkadaşlar,
Türkiye'de teklerin menfeati
umumun menfeati sınırı içinde
bulunacaktır. Bu sade bir ede-
biyat değildir. Bugünkü hayat-
ta gerçekle gerek olan bir
düsturun tam ifadesidir. Bu-
günkü dünya durumunda ge:
nel varlığın. düşkün olan bir
devlet ve ulus İçinde kendisini
gerçekten © ulusa o devlete
bağlı sayan bir yurddaşın ne
kadar şahsi varlığı, ne kadar
parası olursa olsun kendi ba.
gına mesud olmasına İmkân
yoktur.
Arkadaşlar, bugünkü zengin-
lik ferdi olmaktan çıkmıştır.
En büyük varlık sahibi kazan:
mış olanların bile parası milli
paranın durumuna bağlıdır.
Şahsın parası devletin ve ulu-
sun hakiki kuvvetine dayan»
yorsa bir gece içinde mahvola-
bilir, Bir millet tehlike işinde
iken herhangi hakiki bir vatan
daşın bu umumi tehlikeden
masum kalmasına imkân yok.
tur. Ulusal bir tehlike herkese
tesirini yapacaktır.| Bunu, anla-
yışı kıt olanlar İçin anlatıyo.
rum. Yoksa sizin bu sözlere
ihtiyacınız yoktur. Devrimizde
başının bağlı olduğu ulusun
umumi şartları düzgün gitmek.
sizin tek adamın ne huzur ve
ne de şeref noktasından güler
yüzlü olmasına imkân yoktur.
Şa halde programda tek adam:
menfeatİni umumi menfeatin
sınırı İçinde göstermekle bir
hakikati ifa etmiş oluyorum.
Arkadaşlar, yeni programda
devletçiliğin tarifini açık bir
halde koyuyoruz. Eski program:
daki tarifte umumi teşebbüs
serbesttir, devlet ve iktisadi ba-
kımdar istediği şeyleri yapmak-
ta serbesstir diyorduk, Sağımız-
da koyu libersl fikir devilen
ikinci cümleyi anlamadan di.
yorlar ki; bana devlet karışmaz,
benden ne hesap sorabilir, re
beni kontrol edebilir, ne yapa-
ceğım İşin mahiyetini, ne kul
lanacağım İşçinin hakkını sora
bilir, Öte tarafta bir kımıl mur-
kizist de herşeyi devletin yapa-
cağını, hususi teşebbüste birşey
bırakılmıyacağını ifade ediyor.
Hakiket ne öyle ne de böyle-
dir. Bu noktayı yeni program o
sydınletıyor. Bizim devletçiliği..
mizin hakiki manası hususi te-
şebbüsün serbest olduğu, fakat
umumi menfeatler noktasından
gerek olan her ekonomik teşeb-
büste yapıcılık saba ve salâhi-
yetini açık bulunduruyor. Dev. gi
let kendi yapacak ve koruma-
sını teşvik ve himaye ettiği
endüstriyi kontrol da edecektir.
Arkadaşlar, Türkiye'de hususi
teşebbüslere bırakılmış herhangi
bir iş yalnız teşebbüsü olanla:
rın kabiliyetinden kuvvet alarak
büyümüyor, Türkiye gümrük
kapılarını büyük dıvarlarla ör-
müştür, Milli sanayii ilerletmek
için her kolaylığı ve her imkânı
temin etmiştir. Devlet bütün
bu yardımlarla beslediği ulusal
endüstrinin kontrolsüz çalışma
ile ulusu İstismar etmesine ka-
yıtmz kalamaz. Türkiye'de tica-
ret serbestliğinin yanlış snlaşıl.
maması İçin de bir noktayı İzah
edeceğim,
Programda ticaret serbestliği
eskisi gibi kalıyor, fakat ser.
maye normal çalışacaktır. Ras-
yonal istihsal için sermaye tek-
niğe istinat edecektir. Normal
çalışmıyan sermayenin himaye
ve tegviki mevzuubahis olamaz.
Arkadaşlar! Bu bahsı daha
fazla uzatmadan kredi bahsına
geçiyorum. Kredi için yeni
programda Omühim noktalar
— Sahifeyi çeviriniz —