Özet
C.H. Partisi nasıl doğdu?
Büyük Atatürk anlatıyor.
C.H. P. Bayık Kurultayı.
Cankaya ve Çetin Ceviz.
Yazar: Kazım Dirik.
Derinimo, bütün yollarında yıkamak, ayakmak ve beşermak gibi her husu, güvene ve güreşe dayanır akınlar vardır. Bu akınlar yeni kavramın ös kaynaklarından fışkırmıştır. Bu kaynakta işmenen ve bunun önünden eminen yolu bilimlerine, yerinde sayan batışlardır.
Birbirine yel gibi gider, sappitir ve sönürür. İkinci ile edilir, süperlir ve süperlir. Acunun bu bin gidiş barada toplanır. Yararın bir günde simüre olur, sümerdir. Gücünü, görsel, toplamayı, okulunu, ekonomiksi kuramayı, yolla, rını, demiyolarını aşamayı, işletmenin herhangi bir gövde koşar ve gönül birinde scunun sildildiğini altta eri, gider.
Türk ulusu gibi yeni alanda batı devletlerinin arasına girmek ve uygulamaya onların kertenele arka parda durmak ve birbirini bir varışa bir yukselik tutup zor ve çetin işlevi şayak ve başpar sonunu almakta olur. İdarenin ve İda recilliğin kiliti yoktur derler, bu geçeriktir. Yassar, şahımlar çekerler hep bellellini işlerin bir program program gerekli. Bütün acım hayran dördüne ve prensipin bir program program gerekli. Bütün acım hayran dördüne ve prensipin bir program program gerekli. Bu zamanda geri kalmak olamazdı. Göre yarım program gerekli. Fakat bu savag hayırdaşar savag, külür savag olunuldu.
Atatürk bu kes on yikar bir fotoğrafi.
Atatürk'ün tarihsel bir fotoğrafı.
Diğer Gazeteler
Tam metin içeriği
le ep Ee
C. H. Partisini Doğuran (Müdafaai İlükük); Ordulaşan Milletin Kendisidir”)
A e Aİ a
MN AN Şi EM LOSE ECA MARİN. SMA LALE 1 zy UZ
2 KAMAN
C.H. Partisi Nasıl Doğdu?
Büyük Atatürk Anlatıyor..
Cumuriyet Halk Partisi,
Yurdu kurtaran “Müdafai
Hukuk Cemiyeti,, nden
doğdu. Halk Partisini ku-
ran Büyük Önder Atatürk,
Partisini nasıl kurduğunu
büyük Tarihsel nutkunda
şöyle anlatıyor:
— Saltanatın ilgası, hilâfet
makamının selâhiyetsiz kalışı
üzerine, halk ile yakından te.
masa gelmek, ahvali ruhiye ve
temayülâtı fikriyeyi bir daba
tetkik etmek mümkündü.
Bundan başka, meclis son
senesine dahil olmuş bulunu-
yordu. Yeni intihab münaseb»-
tile, Anadolu ve Romeli Mü-
dafaayı hukuk cemiyetini siyasi
bir fırkaya tahvil etmiye karar
vermiştim. Sulh tskarür ettiği
takdirde, cemiyet teşkilâtımızın,
siyasi fırkaya inkılâbını lüzumlu
görüyordum. Bu hususta halk
İle bizzat hasbihal etmeği mu.
vafık ve faydalı mütalea edi.
yordum. Zaferden sonra, talim
ve terbiye İle iştigale başlamış
olan ordumuzu da yakından
görmek istiyordum. İşte, bu
maksadlarla, Garbi Anadolu'da
bir seyahat icra etmek üzere
14 kânunsani 39 tarihinde
Ankara'dan hareket ettim.
Eskişehir'den itibaren, İzmit,
Bursa, İzmir, Balıkesir'de hal-
kı münselb mehellerde toplı.
yacek uzun hasbihallerde bu-
landum. Abaliden; bana iste.
dikleri (ogibi serbest susller
tevcih etmesini taleb ettim.
Sorulan suallere, cevab teşkil
etmek üzere, altı, yedi saat
devam eden konferanslar verdim,
Mubterem Efendiler; hemen
her yerde halkın anlamak iste-
diği hususattan nazarı dikkati
celbeden noktalar şunlardı: |
Lozan konferansı ve neticesi
Hâkimiyetimilliye ve makamı
hilâfet ve bunların vaziyeti ve
bir de teşkil etmekte olduğum
anlaşılan siyasi fırka...
Sahife 502—503
.
..
Muhterem efendile; her yer.
de siyasi fırka teşkili hakkında
balk ile uzun hasbıhallerde
bulundum.
7 Kânunuevvel 1338 tari.
binde Avkara matbuatı vasıta-
sile halkçılık esasını müstenld
ve ,, Halk fırkası , nâmile si.
yasi bir fırka teşkil etmek ni.
yetinde olduğumu beyan ederek
bir fırkanın nasıl bir program
takib etmesi lâzımgeleceği hak-
kında bilcümle vatanperveranın,
erbabı İlim ve fennin müze.
heret ve müşareketine müraca-
st etmiştim.
Gerek bazı zevattan aldığım
tebriri omütsleatdan ve gerek
halk ile müdavelei ef kârdan
çok fstifade ettim. Nihayet
8 Nisan 339 taribinde, noktal
nazarlarımı dokuz umde halinde
tesbit ettim. İkinci Büyük Mil
let meclisinin intihabı esnasın.
da neşir ve İlân ettiğim bu
program, fırkamız teşekkülüne
esas olmuştur.
Bu program, bugüne kadar,
İcra ve İntaç ettiğimiz esaslı
bileğmle hususatı ihtiva edi.
yordu. Mahaza, programa ithal
edilmemiş, -müblm . ve esaslı
“bazı meseleler de vatdı. Mese.
lâ, cumuriyetin ilânı, hilâfetin
ilgam, şer'iye vekâletinin lâğvı,
medreseler ve tekkelerin kal
dırılması, şapka ikensı gibi...
Bu mer'eleleri pro
Atatürk'ün tarihsel bir fotoğrafi..
bâkimiyeti milliye esasatı dahi.
bal ederek, vaktinden evvel,
cahil ve mürtecilerin, bütün
milleti tesşmime fırsat bulmala-
rını mavafık bulmadım. Çünkü
bu mesallin, zamanı münesi-
binde ballolunacağından Oo ve
milletin binnetice (memnun
olacağından katiyyen emin
idim.
Neşrettiğim programı, bir fır.
kal siyasiye için gayri kafi,
kısa bulanlar oldu. Halk Parti-
sinin programı yoktur, dediler.
Filbakika, umdeler amı altın:
da malâm olsn programımıza
itiraz edenlerin gördükleri ve
bildikleri tarzda, bir kirap de:
gildi, Fakat, esaslı ve ameli
idi. Biz dabi, gayri kabili tat-
bik fikirleri, nazari bir takım
teferruatı yaldızlıyarak, bir ki.
tap yazabilirdik. Öyle yapma-
dık. Milletin, maddi ve manevi
teceddüd ve inkişafı yolunda,
ef'al ve İcraat İle akval ve na-
zariyata takaddüm etmeği ter.
cih ettik, Maamafih, “Hâki.
miyet milletindir, , “Türkiye
Büyük Millet Meclisinin hari.
einde hiçbir mâkam,“mukadde-
ratı milliyeye hâkim olamaz,,,
“Bileümle kavaninin tapzimin-
de, hermevi teşkilâtta, fdarenin
alel'amum teferroatında, terbi-
Ünde hareket olunacaktır.,,,
“Saltanatın ilgası hakkındaki
karar lâyetegayyer düsturdur.,,
Gibi bilinmesi lâzım gelen mü.
him noktalar ve mahkemelerin ıslâh
olunacağı ve külliyatı kanuni-
yemizin ilmi hukukuna tebliğa.
tına göre yeni baştan ıslah ve
ikmal edileceği, aşar usulünün
tebdiline, milli bankaların tez-
yidi sermayesine, muhtaç ol-
duğumuz demiryollarının İnşa:
sına, tevhidi otedrisata derhal
teşebbüs ve İbzmeti filiyel as-
keriye müddetinin tenkis edi.
leceği, memleketin O İmarına
çalışılacağı ve ... ilâ gibi mühim
ve müstacel ihtiyacat, umde.
lerden hariç kalmamıştı. Sulh
hakkındaki Onoktal nazarımı-
zın da: “Mali, iktısadi, İdari
istiklâlimizi o behemehal temin
etmek şartile, sulhun fadesine
çalışmak olduğunu,, söylemiş
tk. Makamı hilâfetin, umum
İslâma ait bir makam olabile-
ceğini de işaret ettik,
Umdeler, “Halk fırkası, nın
teşekkülüne ve temini faaliye-.
ine kâfi geldi. Fırka; un:
vanına, bilâbare “*Cümuriyet,,
kelimesi de ilâve olunarak,
- malüm olduğu vechile - Çü-
muriyet Halk Fırkası,, tesmiye
olundu.
Sahife 512.513
CH. P.
Büyük
Kurultayı.
sinin dördüncü büyük kurultayının
toplandığı gündür. Yurdumuzun her
tarafında bugün şenlikler yapılıyor,
yurdun Kurtarıcısı ve devrim Par-
timizin Büyük Başkanı Atatürk'e
sonsuz saygılarını sunub ve candan
bağlılıklarını gösteriyor.
Bundan on yıl önce dört yıl
süren büyük savaştan yeni çık:
mıştık. Bizim ile elele vererek
düşman ile çarpışan bağlaşıkları.
mızın herbirinden ayrı ayrı andlaş-
malarla ellerinden &ilâhları alın
mış ve biz de onlarla beraber si
lâhsız kalmıştık.
Yurdun hertarafında Türk'e
düşman olmadık yabancı ülke kal
mamıştı. Bin yıl önce gelmiş geç
miş insanların mezarları kazılıyor,
Türk diyarında Türk'e düşman ül.
kelerin çokluğu gösterilmiye çalışı-)
lıyor, ona bu güzel topraklarda ya:
şamak hakkı verilmemek isteni-
liyordu.
Türk bunun sonunun neye va
racağını anlamışdı, Geyikler gibi
şahlandı ve «Ölecek isek bari öl
dürerek ölelim» dedi.
Yurdda" yabancı ülkelerin bu:
lunduğu yerlerde eli silâh tutan
yiğitler birleşti ve parli parti vu
ruşmalar, savaşlar başladı. Bu yi-
ğitlere bir başkan lâzımdı. Tanrı
onu da buldu ve günün birinde
(19 Mayıs 1920) Samsun iskelesin-
den abayurdun kucağına gönderdi.
Kızıl tulgalı kartala benziyen
bu Başkan Kamâl Atatürk idi. O
Samsun iskelesinden karaya ayak
basarken büyük ulusun ruhunu
okuyordu. Ruh, dinç ve kavi idi.
Yaratıldığı gündenberi gür yaşıyan
Türk bu kez de kölemen olmak
Demek, kan, Âltay dağlarından
aldığı temiz cevheri yaşatıyordu.
Bu ulusun dileğini yerine getirmek
için bir program gerekti. Bütün
acunu hayrete düşüren bu program
çizildi. «Anadolu ve Rumeli (Mü.
dafaai Hukuk» adı verilen kurum
şekil aldı, işlere düzen verildi, Par.
tiler birleştirildi, silâhlar yoluna
konuldu.
Yurdun bağırman ordusu mey
dana geldi. Ya gür yaşımak veya
ölmek. Bunun ortası yoktu. Büyük
Kurultayın toplandığı salonun ta.”
vanı Türk'ün dileği yerine gelin
ceye kadar matem işareti olarak
siyah tüllerle örtüldü ve böylece
candan çalışma başladı. Yıllar geçti,
zafer bize döndü, düşman tepelendi,
yurd kurtuldu, Fakat yangın yerine
benziyordu.
Bu kurtulan yıkık ve yanık”
yurdu şenlendirmek lâzımdı. Yurdu
her bakımdan bayındırmak icabe-
diyordu. «Müdafaai Hukuk Cemi.
yeti savaş yükümünü bitirdi ve
bu kez Cumuriyet Halk Partisi
adını aldı,
Atatürk bu kez on yıllık bir
1 e e e e
C. H. Partisinin Anası Sıvas Kongresi-dir- Bu Re”
Sıvas Kurultayına Aid'Bir Hatıradır.
Ortada Oturan'i Büyüklönder 'Kamâl Atatür
ii
“program çizdi.
Cankaya ve Çetin Cev
Devrimin, bütün yollarında
çel e ir hal yıkmak, yaratmak, aşmak ve ba:| durmak ve çok düşün
Bügün Cumuriyet Halk Parti. |şarmak gibi hep hıza, güvene vel: gelen hızı
güreye dayanan akınlar vardır.
Bu akınlar yeni kavramın
öz kaynaklarından fışkırıyor.
Bu kaynaktan su içmeyen ve
bunun özünü emmenin yolunu
bilmiyenler, yerinde o sayan
bahtsızlardır.
Birincisi yel gibi eser, süpü-
rür ve sümürür; İkincisi ezilir,
söprülür ve sümrülür. Acunun
bütün gidişi burada toplanır.
Yarının bir gününde sümürge
olur, sümürülür. Gücünü, gö-
resini, toplayamıyan, okulasını,
ökonomisini kuramıyan, yolla,
rını, demiryollarını açamıyan,
işletemiyen herhangi bir gövde
koflaşır ve günün birinde
acunun silindirleri altında ezi.
İir, gider.
Türk ulusu gibi yeni alanda
batı devletlerinin gırasına gir.
mek ve uygurluğunu onların
,kertesine çıkarıp orada durmak
ve hiçbirini daha öne geçir-
memek İstiyen bir varlığın en
yüksek tutuşu zor ve çetin
işleri aşmak ve başarıp sonunu
almakla olur. İdarenin ve ida.
reçiliğin kitabı yoktur derler,
bu gerçektir. Yasalar, salımlar
çekimler hep bellenmiş işlerin
birer yolu ve yöntemidir, fakat
zoaluk ve çetinlikler karşısında
yılmadan irgilmeden kesdirim
almrk ve sarsıntısız başarmak,
kitabın değil, o iş başında İç-
ten gelen ve kafadan doğan
bir için verimidir. İzmir'in
birkaç köyünde öyle çetin İş.
ileri gitmişti. Bu zamanda geri kal.
mak olamazdı. Gür yaşamak için
gene savaş gerekti. Fakat bu savaş
bayındırlık savaşı, kültür savaşı
olacaktı.
On yılın bayramını geçen yıl
kutluladık. Memlekette yapılan bü-
yük işler meydanda, gözümüzün
önünde duruyor. İşte şimendiferler,
işte yollar, işte ulusal kurumlar,
işte her köşe ve bucakta okulalar,
Ve fakat herşeyden
önce etkinlik ve yurdun sahibi
olmak.
İşte bunlar bugün gözümüzün
önünde olmuş şeylerdir. Ve bun-
ları başdran da Büyük Atatürk'ün
başkanı bulunduğu Cumuriyet Halk
Partisidir. Ve bu Parti bugün dör.
düncü Büyük kurultayını topla
mıştır. Bu toplanış yarın için çok
hayırlı işler doğuracaktır. Varolsun
Atatürk ve onun partisi.
M. Toğan Batu!
kaynakları ilile konuşurke”
ee — — — >
Batı ülkeleri çok
Yazan: Kâzım Dirik çi
lerle karşılaştık ki, o yg
ve onun
kırabilirdi, o Köylümüzles
mem nasıl bir kayalığı” gi
rilmesi için göyle bir
bir terim geçmişti:
General Közim Disi”,
“Bu kayalık değil,
bir çetin cevizdir. Sil
ve kırılır. ,, Bu söz “
kolay, o kadar ca99
geldi ki şimdi her Y
köyde gülüşme İçin
gibi tekrarlanıyor. 0 seri
değil; çetin ceviz! Ve ileri”
ten böyledir. Üçbin 0
relik köy yollarını değis” gi
kayalıkları kendi gücü Üy
teri ve nasırlı eli 8687 gö
köylüsü, bir kayslığı
mı valisinden, kaymak” py
hemen dinamit, ri
istiyerek o çetin cevizi gi”
diyor! !Sırası gelir, K”” gi
lerle * kayalık yi
metre genişletilir, ot j
kamyonlar çıkar, köylü
gücü şahlanan İsteği: Wu
ulaşır. İşte buna, koca g
y
*
tk
Rİ
“Çetin'ceviz,, diyor.
Tam üçbin kilom
bu köylü gücü ile yar
Bugün ökonomik bakı o
kaç saatte günlerle Y p
malını satmış, akga 0
başıma, Zeyneb'inin Yy“ yi
mış bulunuyor. O, yolo” p
le yaptığı gibi okula
roj
böylece ve bu hızla
Kayalıklarını söker, ||
— Sonu 5 inci ii
3
10”