language

ustmenu

searchbar

Cumhuriyet 1929-04-28 Sayfa 1

 



Özet

Maaş Derecelerinin Onbeşe Tenziline Dair Bir Cereyan.

Tevfik Rüştü B. Romada Hriciye Vekilimiz M. Grandi ve hükümet e-tanı tarafından karşılanmıştır.

Vali Muhiddin B. Türk Ocağının muvakkat erkanı arasında Vali B. dün iadeyi ziyaret etti.

Barem lâyihası ve muallimler Muallimlrle hararetli bir içtima akdettiler.

Lâyihan'dan mütesir olan muallimler teşebbüs sat için Ankara'ya murahhas gönderiyorlar.



Diğer Gazeteler



Tam metin içeriği

BEŞİNCİ SENE — N

Başmuharriri

YUNUS NADİ

İdarehanesi : Düyunuumumiye
karşısında dairei mahsusa

Telgraf : İstanbul Cumhuriyet-
Posta kutusu : N* 246

Başmuharrir :

Telefon:
İdare müdürü: 2365, Kitap kısmı: 472

“İyi bir tetkik

Ankara : 27 nisan

Ali İktisat meclisinin hayat
pahalılığı mevzuu etrafında

dahi kıymetli tetkikat ile iştigal
etmiş olduğu malümdur. Bu âli
meclisin kâtibi umumisi Nurullah
Esat Bey o mevzu “etrafında
yapılan tetkiklerden mülhem ola-
rak küçük bir eser tertip etmiştir.
Onu bu defa okumağa fırsat
buldum. Eser küçük tür, fakat
Kıymeti büyüktür. Âli İktisat mec-
isinin teşkilindeki isabeti ispat
edecek başka delil olmasa bu
eseri göstermek kifayet eder. Bu
kıymetli hizmetinden dolayı Nu-
rullah Esat Beyi bilhassa takdir
ve tebrik etmeğe lüzum görüyo-
rum, |

Nurullah Esat Bey Kitabının
dar-bir rapordan. ibaret olduğunu
söylemekle söze başlıyarak çok mü-
tevazi olmuştur. Biz bu küçük ki-
tapta o büyük meseleye çok nur-
lu ve şamil bir nazar atılabilmiş
olduğunu memnuniyetle gördük.
Filhakika hayat pahalılığı denilen
mes'ele öyle basit bir mes'ele olma-
yıp memleket ve milletin bütün
hayatını ihtiva eden mes'elelerin
kâffesile alâkadar bulunmakta,
onların gâh sebeblerini. gâh ta
neticelerini teşkil etmektedir. Mes'e-
le bütün etrafiyle ihata olunabil-
mek “için ortaya ciddi tetkikler
mahsulü böyle bir eser çıkarılma-
si lâzımdı. Bu hacmi Küçük -hep-
si 70 sayiâdan ibaret- iakat kıy-
“meti büyük eserin tertip ve “ab'ın-
da cidden büyük bir . isabet;
vardır.

Bu eserin bizim nazarı dikka-
timizi o celbeden- meziyetlerinden
birisi hayat pahalılığı, istihsal
azlığı gibi müşküllere rağmen
memleketimiz vaziyeti iktisadiye-
sinin hiç te hallolünmıyacak bir.
mes'ele halinde olmadığını kana-
atbahış izahat ile ispat eden tara-
fıdır. Umumi harbi takip eder
istiklâl cidalini dahi pek büyük
fedakârlıklarla ikmal etmiş olan
milletimiz maziden bir harabezar
halinde tevarüs etmiş olduğu bu
memleketin içinde her gün daha
iyiye giden muvaffakivetli ve
kat'iyyen ümitlerle dolu bir vaziyete
sahip ve hâkim bulunmaktadır.
Bu “hakikati ilim gözü .ye'ilim
.dilile ispat edilmiş görmek elbet*'e
.çok hoş bir şeydir.

Hayat pahalılığına gelince biz
bu mes'elenin bizde ilk defa ola-
rak bu kadâr etraflı tetkik edil-
miş olduğunu söyliyeceğiz.-Hayat
pahalılığı denilince ilk evvel hatıra
tabii paranın iştira kuvvetindeki
noksanlıkla oeşya okıymetindeki
yükseklik geliyor. Pek iyi para-
nın kıymeti neden düşük ve eşya
neden pahalı ? Meğer zaten ikisi !
de bir şey demek olan bu mes'e-
leleri haHedebilmek için memleke-
tin ve devletin bütün hayatını
Yayin geçirmeğe ihtiyaç varmış!.

te bu küçük kitap o büyük va-
zileyi ifa etmiştir.

Kitap hayatı daha ucuz yap- |
mak için çare gösteriyor mu?
NuruHah Esat Bey tam bir kat'iyet-
le bu iddiada bulunmaktan ihtiraz
etmek istiyor. Fakat hayatı yavaş
yavaş ucuzlatacak çareler bizce
kitapta kâfi bir-vüzuh ve sara-
hatle gösterilmiştir. Mes'elelerin
arada nasıl tetkik edilmiş olduğu-
nu okuyucularımıza göstermek için
onlara ait en mühim bahisleri
“ Cumhuriyet , e nakletmeği dü-
şündük, ve ayni mes'eleleri zaman
zaman bu sütunlarda münakâşe
etmeği de iaydalı bulmaktayız.

Evvelâ şurası çok açık olarak

anlaşılıyor ki hayat pahalılığına çarc
bulmak için bütün himmeti hükü-
metten beklemeyeceğiz. Bu husus- |
ta hükümete olduğu kadar bizle-
re de, yani hepimize, topumuza
vazife düşüyor. Hayatı pahalı kı-
lan sebeplerin kâffesini hepimiz
göreceğiz ve öğreneceğiz, sonra
da her birimizin uhdesine düşen
vazifeleri ifa edeceğiz. |

Hayatın pahalı olmasının başın-
da tabii paranın kıymeti mes'elesi
var. Bugünlerde . bir mütehassıs |
marifetile tetkikatı yapılmakta
olan devlet bankasile hükümeti-
mizin para kıymetini tesbit etmek
azminde olduğu artık bir sır değil-
dir. Fakat yalnız hükümetin gayret |
ve faaliyetile bu işler hallolnup
gider sanırsak yaman surette

/

GÜZELLİK
İİ MUSABAKASI
7m KUPONU E

1 | Ne (aj

/
İ

1786

2366 |
Tahrir mildürü: 3236 |

Haftanın beşinci günü

serim

Çocuklar dün Darülâczedeki kimsesiz yav-

ruları ziyaret ettiler ve onlara muhtelif
hediyeler tevzi ederek gonüllerini aldıler

Vali Muhiddin B. Türk Ocağının muvakkat erkânı ee

Vali B. dün iadei

ziyaret etti

Çocuk haitasının beşinci günü
de pek faydalı olarak geçmiştir.
Dün:Tütk Ocaâğındaki serğiyi bir

çok kimseler gezmiştir. “Ocaktaki |

-çocuklardan mürekkep bir heyet;
Darülâcezedeki kimsesiz kardeş-
lerini ziyaret etmiş ve şehrimizin
bir çok müesseselerinden Ocağa
hediye edilen muhtelif çocuk gıda-
larını ve mütenevvi eşyaları ora-
dadaki yavrulara tevzi eylemiştir.

Öğleden sonra Vali vekili ve
“Şehremini Muhiddin B. Ocaklı
yavrulara iadei ziyaret etmiştir,
Bundan sonra Reis Bürhanettin
B. arkadaşlarını toplıyarak Anka-
rada Türk. Ocakları merkez heyeti
reisi Hamdullah Suphi Beyden
gelen cevabi teşekkür ve tevri"
telgrafını okumuştur.

Ocakta dün verilmesi mu'-arrer
olan konferanstan müstefit olmak
üzere biriken annelere konferansı
verecek < olan “Sabilia iya
Hanımın kaç kündür «svam caen
faaliyet ve' mesaisin.. /latsız
olduğu tebliğ edilmiş. ve çocuklu»
ga müteallik kıymetli. filimlerin
gösterilmesine devam edilmiştir.

Bugün gene filim irae edilmek-
le beraber Dr. Galip Hakkı B.
tarafından çocuk yetiştirilme ve
terbiyesine dair bir konferans
verilecektir.

Davet

Türkocağından :

Nisanın 29 uncu. pazartesi günü
saat 17 de Tepebaşı kışlık tiyatro-
sunda üçüncü müsameremizi zevatı

Dün Ocakta gösterilen sine-
maya gelen çocuklardan
bir grup
muhtereme ve Ocaklı kardeşleri-
mizin huzuriyle (tekraredeceğiz.
Her ne Kadar davetiye göndermiş-
sekte geç vasıl olmak ihtimaline

binaen ayrıca ilân etmek mecbu-
riyeti hasıl olmuştur. Bu milsa-
mereye bütün Ocaklı kardeşlerimiz
davetlidir.

Barem lâyihası ve muallimler
Muallimrle hararetli

bir içtima

akdettiler

Lâyihadan mütessir olan muallimler teşebbü-

sat için Ankaraya murahhas gönderiyorlar

Dün taplanan muallimlerden bazıları

Yeni maaş lâyihasma göre,
.nesken ücreti, kıdem zammı
ve mektep müdürlerile müfet -

aldanmış oluruz. Eğer biz milletçe
* hayatı daha ucuz kılmak için
canla başla çalışmazsak mes'ele-
nin hallolunmak ihtimali yoktur.
Mümkün olduğu kadar az masraf
e(-ok israftan kaçınmak ve
elzem eşyayı mümkün olduğu
kadar ucuza tedarik etmek, dene-
bilir ki, günün en büyük hamiyet
borcudur. Bunlar böyle olmak
içinse ferden ferda hepimizin

tişlerin makam maaşı namları
ile, maaşlarından maada ellerine

Mabadi Sa 3 Su 5 t«

yapacak vezifelerimiz vardır.

Hayat pahalılığı yalnız tenkitle
hallolunabilecek bir mes'ele değil,
Onda umumun el birliği etmesine
çok kat'i bir ihtiyaç var. Nurullah
Esat Beyin tetkiklerinden çıkan
diğer bir hakikat ta işte budur.

Bu günlük bu kadarla iktifa
ediyoruz. Bu mevzu etrafında
tekrar konuşacağız.

Yunus Nadi

Tevfik Rüştü
B. Romada

Hriciye Vekilimiz M.
Grandi ve hükümet
e-"tânı tarafından

karşılanmıştır

—İtalya Hariciye -Musteşarr
t , M. Grandi.

Roma 27 ((A.A.) — “ Türhiye
Hariciye vekili Romaya gelmiş, İs-
tasyonda Türkiye per ei M. Gran»

di ve hükümet memurini tarafından
selâmlanmıştır.
İtalya Sefiri Romada
Roma 27 (Hususi) — Türkiye
E Maili >a3 Su 4'te)

| Siz ne csrsiniz?

| Özürleri kabahat-
İerinden büyük...
İ Dünkü sabah gazetelerin
) de okuduk:
“ Şehrimizde bazı mıntaka- ()
| larda narhtan iki kuruş noksa-
nına ekmek satıldığı görülmüş- “
tir.“ * Bu- mes'ele » İstanbul “
meb'uslarının ehemmiyetle na- #/
İ zari dikkatini celbetmiş ve bu f

hususta * tetkikat yapılmıştır.
| Tetkikat neticesinde ekmek
4 narhının tesbitinde ( halkın

|) zararına bir yanlışlık olduğu
| meb'uslarca anlaşılarak keyfi-

i yetin bükümete bildirilmesi ©
i muvafık görülmüştür. l
/ o Muhterem meb'uslarımız- *

« dan allah razı olsun, ekmek /!
| mes'elesinde halkın zarârma
i) olarak senelerdenberi İstan-

İ) bulda devam eden bu yal-

4) nışlığı tesbit ettiler ve key- fl
| fiyeti hükümete bildirdiler.
| Yoksa işimiz asıl bu işlerle
İ meşgul olması lâzım gelen
İ Emanet erkânına kalırsa,bu *

W baziçede gene biz yanarız. f
7 Çünkü, bu mes'ele hakkın- |

i Ü da Şehremini ve Vali veki- ©

“li Bey akşam gazetelerine :

— Ekmek narhını tayin
Ni eden merci Şehremanetidir!,,

Diyorlar. Emanet muavini
Şerif Bey ise özrü kabaha-
tinden büyük olarak:

/ “—Ben de gazetelerde oku-
dum. Fikrim yok ki söyliyeyim.
İ Tetkikat yapmak lâzımdır ! ,,
ğ buyuruyorlar. i
j Emanet İktisat müdürü (
İ beyefendiye gelince:
/ “ — Bizim narhı tayinde ha-
tamız yoktur. Biz marhı un
/ esası üzerine tayin ederiz.
İÜ) Bazı yerlerde ekmek ucuzsa 0
ü bu, fena malzeme kullanil-
0 dığındandır !,, KE
Diyerek fena malzeme kul-
lanıldığını kabul ve hatta
buna müsamaha edildiğini
“ bile itiraf ediyor.

ş Binaenaleyh, biz,. bu be -
| i yanatı ookuduktan sonra
N

muhterem İstanbul meb'us-
larımıza, artık iş başa düştü,
Emanet erkânının mütalea
İ ve fikirlerini bir kerre daha
b okuyunuzda Allah aşkına ol-
İ sun hükümet nezdindeki te- |
İ ) şebbüslerinizde devam bu -
yurunuz, diye rica ediyoruz!
Siz ne dersiniz?
ERE EE

|
Je

PAZAR 28 Nisan 1929

İL: ABONE ŞERAİTİ
İmüpDET: | (Türkde için ,Harıç için.
ISeneliği « 1400 Kr.
6 aylığı | 759 Kr,

3 aylığı | 400 Kr. |

Nüshası her yerde
5 KURUŞTUR

| (( Bütçe ani e dere A )
celerinde tadilât yapıyor

Meclisin yaz tatilini 18 mayıs cumartesi ||
günü yapması muhtemeldir pi

|; Ankara 27 (Hu. Mu.) —

| Yaptığım tahkikata göre Mec--

©) lis perşembe günü bütçe
müzakeresine başlıyacaktır.
Bütçe encümeninin Barem
lâyihasını pazartesiye bitire-
ceği tahmin olunuyor.

| Meclisin 18 mayıs cumar-
tesi günü yaz tatili yapması

«| muhtemeldir.

| |, Meclisten bu sene çıkacak

“ ,lâyihalar omeyanında . Adliye
enciimeninde müzakeresi bitmiş,

J deniz işleri lâyihası, bütçe
enciimeninde derdesti müzakere
gümeük tarifesi, şimendifer,

“Kasaplar şirketinin cevabı!

“liman ve saire inşası. için 240 İğ
milyon lira tahsisat itası, milli
şoseler, Barem lâyihası İstan- |“
bulda ticareti hariciye bürosu |”
teşkili, evzan ve ekyalin tevhidi |#
gibi lâyihalar vardır. i
Barem lâyihası için bütçe İ
encümeninde henüz kararla- |:
şan esaslar yoktur. Derece- |
lerin onbeşe tenzili hususun- (5
da bir fikir mevcut olduğu
gibi onsekize' iblâğına dair
de bir cereyan vardır.
Encümen. memuriyetle- |
rin derecelerini tasnif eder-

ken lüzumlu yerlerde ta- |“
dilât yapmaktadır.

——— ee»

İstanbulda

et ticareti

inhisar halini İnme

e “herkesi |
“kör âlemi
sersem mi

zannediyor ?

Cüretkârane bir iddia ş| |
Kasaplar şirketi kasap-

-lk yapmıyormüş; »

“ Halbuki...

Et mes'elesine ait neşriyatı -
mız meyanında, Kasaplar şirketi
reisi Ahmet B. den bir izahna-
me aldığımızı, bilmünasebe,
kaydetmiştik. Bu izahname -
nin ilk satırlarında aynen: “Şir-
ketimiz, İstanbulda, kasaplıkla
meşgul olmadığından et pahalı“
lığı hakkındaki tenkitlere hiç
bir surette hedef teşkil edemez,,
denildikten ve pahalılığın mes'-
uliyeti zavallı perakendeci kü-
çük kasaplara tahmil edilmek
istenildikten sonra, Şehremini
B.in et pahalılığının ihtikârdan
mütevellit olmadığına, çünkü
etin uzun müddet saklanması
mümkün maddelerden bulun -
madığına dair bilahara tashih
ettiği beyanatı, siper ittihaz e-
dilmektedir.

Kasaplar Şirketi, şehirde et
işinin her safhasında ki faali -
yetleri meyanında, bizzat ka-
saplıkla da meşgul olduğunu
unutmuş olsa gerek. Filhakika
bizzat şirket reisi karaMustafa
zade Ahmet B.in Balikpazarı
civarındaki - Allah kârını art -
tırsın - çok işlek dükkânı,

Güzellik m

55 — Eliz Vartanyan H.

İstanbuldaki - et piyasasının”
rakipsiz hâkimi kasaplar
şirketi reisi Ahmet B.
bu iddiayı tekzip ediyor.Sonra
şirket müessislerinden muhtelif
zevatın, meselâ İzzet ve Rıd-
van B.lerin piyasa mahallerin -
deki dükkânlarına ne buyurulur!

Fakat daha kısa yoldan gi-
delim. Ticaret müdürlüğüne,
kasaplar şirketinin şehirde ka-
saplık yapıp yapmadığını sor «
duk ve şu cevabı aldik:

— “Kasaplar şirketinin, şe *
hirde müteaddit dükkanları
vardır. ,,

Bu cevap, şirketin bu iddia-
sının ne kadar cür'etkârane
olduğunu ispat etmiyor mu?

Sonra, şirket, madam ki, gü“

Lütfen sahifeyi çeviriniz )
A

nüsabakamız

56 — Müzehher Rıza H.

Bugün de güzellik müsabakamıza iştirak edenlerden iki hanım

kızın resmini dercediyoruz.

Bazı karilerimiz müsabaka bitti znaniyle kuponları gönderiyorlar,

müsabakamız daha bitmemiştir.
edeceğiz; şimdiden kupon gönd

Kuponları istediğimiz zaman ilân
ermiyiniz.



Bu sayıdaki diğer sayfalar: